Denken.

Gister dacht ik na over de polemiek in Nederland, deze dagen.

Over wie we zouden moeten herdenken, vanavond op 20 uur precies.

Ik dacht aan de door mij gelezen dagboeken, brieven-naar-huis, berichten, verslagen van burgers en soldaten uit Nederland, Duitsland, Engeland en Amerika die bij de Tweede Wereldoorlog betrokken raakten.

Aan al dat universele persoonlijke lijden, dat sprak uit al die handgeschreven teksten.

Ik herinnerde mij de twee bejaarde oud SS-ers die ik geïnterviewd had.

Die vanaf hun zestiende jaar gedrild waren te dienen in de door Hitler grondig opgezette oorlogsmachine: eerst hersenspoelen, dan doden, al wat leeft.

Gister dacht ik; we moeten iedereen herdenken die slachtoffer werd van een oorlog.

Van de Tweede Wereldoorlog.

Dus ook de Duitse mannen die als hele jonge jongens als vee die oorlog in werden gedreven en eveneens de hel op aarde meemaakten.

Toen zag ik gisteravond op tv de documentaire ‘De Vijfde Dag’. Onderzoeker Maurice de Hond gaat daarin terug in de voetstappen van zijn moeder.

Helemaal terug gaat hij, naar Barak 10 in Auschwitz. 

Waar jonge vrouwen door een nazi-arts onderworpen werden aan gruwelijke experimenten.

Met als doel; het onvruchtbaar maken van joodse vrouwen.

Zodat het hele Joodse Volk uiteindelijk zou ophouden te bestaan.

De moeder van De Hond werd ingespoten met uiterst giftig serum. Haar baarmoeder werd dichtgenaaid.

’s Nachts sliep ze met tweehonderdvijftig andere vrouwen die net als zij moeten hebben gecrepeerd van de pijn, in een barak.

Vier of vijf vrouwen tegelijk in één ‘bed’.

We zagen De Hond die moeite had zijn woede, zijn breken, in toom te houden.

Terwijl hij stuurloos, radeloos in de ruimte stond waar zijn moeder, en talloze andere vrouwen, jarenlang aan gruwelijke operaties waren blootgesteld.

Ik kon er bijna niet naar kijken.

Vanochtend op het journaal zag ik beelden van eerdere Dodenherdenkingen, in ons land.

‘Het is te vroeg’ dacht ik.

‘Misschien is het nog te vroeg’ zei ik zachtjes in mezelf.

De generatie die nu nog leeft en deze verschrikkelijke verhalen overleefde en kan navertellen, moet wellicht eerst de ruimte krijgen.

Om haar eigen doden en haar eigen overleving te gedenken.

Misschien kan de generatie daarna meerdere doden herdenken.

Die van de Duitse jongens, kinderen nog, die door de nazi’s tot waanzin gedreven werden.

Maurice de Hond werd overigens na de oorlog geboren.

Een medisch wonder, na de gruwelijke schade die de Duitsers in het lichaam van zijn moeder hadden aangericht, jaren daarvoor.

Ik ga vanavond denken aan de wilskracht van mensen die de hel overleefden.

Die diep in zichzelf de drang tot overleven wisten op te graven. 

Op een plek waar leven totaal zinloos leek te zijn geworden.