Onmacht.

 

Sommige relaties zijn een testament van hoe liefde kan opbloeien.
In tijden van oorlog.
Maar ook zijn ze een vertelling die laten zien dat je liefde nooit kunt afdwingen of gijzelen.
In Isabel Allendes’ boek Het Huis met de Geesten ontdekt de hoofdpersoon Esteban Trueba dat macht en onmacht in de liefde hand in de hand gaan.
Deze roman toont dat er twee totaal verschillende manieren van houden van bestaan die naast elkaar kunnen leven. Waartussen een diepe kloof bestaat.

Terwijl er tegelijkertijd toch sprake is van een grote, diepe liefde tussen twee mensen.
 
Drie grote thema’s komen aan bod in dit epische boek.
Het eerste is het absolute bezit tegenover innerlijke vrijheid. 
Hoofdpersoon Estaban wil alles bezitten en controleren: zijn landgoed, zijn geld, zijn politieke macht én het hart van zijn grote liefde Clara. Liefde is voor hem iets wat hij kan afdwingen, eisen of kopen.
Clara daarentegen is een spirituele, soevereine vrouw. Zij is volkomen autonoom en leeft vanuit haar eigen innerlijke wereld. Hoe harder Esteban probeert haar te claimen en in te sluiten, hoe meer ze hem laat zien dat haar ziel niet te bezitten valt.

De tweede laag van dit boek is die van de woede en machteloosheid versus stilte en soevereiniteit. Esteban is een man van controle, kramp en explosieve woede. Wanneer hij die controle dreigt te verliezen, grijpt hij naar geweld en intimidatie. Clara echter buigt niet voor zijn woede. Zelfs wanneer hij haar in een vlaag van blinde razernij fysiek slaat, zakt zij niet af naar zijn niveau. Ze vecht niet terug maar trekt een keiharde, ondoordringbare grens: zij besluit nooit meer één woord tegen hem te spreken.

De derde laag is de spirituele les die je leren kunt wanneer je een grote liefde te gronde hebt gericht. 
Dat is: de vernietigende werking van de stilte.
Esteban dacht dat hij met zijn macht en geld de meester van het huis was, maar door haar stilte zet Clara hem volkomen schaakmat. Haar zwijgen is niet een kinderachtige reactie. Het is het volledig intrekken van haar ziel en aanwezigheid. Daarmee wordt Esteban geconfronteerd met zijn eigen ultieme onmacht: hij heeft de vrouw die hij het meeste liefheeft fysiek naast zich, maar hij kan haar niet meer bereiken.
Haar stilte is niet een gebrek aan woorden. Maar het ultieme vonnis over zijn onvermogen om echt lief te hebben. Aldus is het Clara’s stilte die hem langzaam kapot zal maken. En hem uiteindelijk reduceert tot een eenzame, gebroken man.

Wat dit boek je leert is, dat als je niet weet hoe je op een gelijkwaardige, veilige manier moet liefhebben, kramp en controle hun intrede doen. Ook: dat je nooit degene van wie je houdt kunt bezitten, haar vormen of haar innerlijke vrije wereld aan banden leggen.

En de andere les van dit verhaal is dit.
Clara koos er bewust voor om met Esteban te trouwen.
Zij schonk hem haar aanwezigheid, haar toewijding en haar ziel.
Maar haar liefde was nooit een les in afhankelijkheid. Zij bleef altijd trouw aan haar eigen innerlijke kompas en haar soevereiniteit. Ze hield van Esteban, maar weigerde haar eigen ziel aan zijn tirannie op te offeren.

Dit is de ultieme tragedie van de figuur van Esteban. Zijn onvermogen om zijn innerlijke chaos, woede en trots te beheersen, maakt dat hij de liefde die er was stapsgewijs kapotmaakt.
Hij had goud in handen — een zeldzame, diepe verbinding met een unieke vrouw — maar door zijn kramp, zijn machtsvertoon en zijn fysieke uitbarstingen verwoestte hij de brug tussen hen.

Ik ken een man die lijkt op Esteban.
Ik ken een vrouw die lijkt op Clara.
Deze vrouw heeft dezelfde stilte aan deze man gegeven.
Het is geen vredige stilte.
Maar het is ook geen stilte uit wreedheid.
Haar stilte is een grens.
Bedoeld om de man die lijkt op Esteban te laten zien dat vrede pas kan bestaan wanneer macht, ego, en controle verdwijnen.
Omdat dan pas je ziel bevrijd wordt.
En je aldus in al je naaktheid, klein maar groots, naast de ander kunt staan. 

De Esteban die ik ken heeft alle liefde die er was, volledig verkwanseld door zijn zucht naar ego, controle en macht.
Binnenkort zal hij verhuizen.
Maar hij neemt z’n eigen geesten mee.
Die van de vrouw van wie hij altijd gehouden heeft en wiens liefde niet op is gehouden te bestaan.
En die van zijn eigen daden. Die deze vrouw in die diepe, diepe stilte hebben gedwongen. 

Waar hij ook woont op deze wereld: hij zal nooit alleen zijn.
Geesten zullen in de slapeloze nachten, die hij zo goed kent en die lang duren, tot hem komen. 
Herinneringen aan de liefde die hij voor haar voelde.
De controle die hij op haar probeerde uit te oefenen.
De nutteloosheid van al zijn zwijgen richting haar op de momenten dat hij haar hand had moeten pakken.
Zijn onvermogen liefde te uiten, die hij had moeten ombuigen.
Hij had moeten leren van zijn eigen machteloosheid. Moeten opstaan uit zijn eigen kramp om het vuur van hun liefde te voeden. In plaats van de kou van zijn ego te intensiveren tot een eeuwigdurende ijstijd.

Emotioneel failliet zal hij in zijn nieuwe woning exact hetzelfde leven terugkrijgen als die in het huis dat hij eerder bezat.
Ook daar zal hij verlangen naar haar vergeving.
Maar vanuit zijn eigen onbekwaamheid om excuses te maken voor zijn gedragingen en te gaan staan voor wie hij diep vanbinnen is, zal hij eindigen als Esteban.
Een oude man die steeds het verleden moet laten herleven om zijn eigen ontzetting te overwinnen.

Een totaal verslagen mens die alles verloor.
En die niets meer te eisen heeft. 

Pas dan kan liefde tot hem komen.