Vandaag zag ik een tekening.
Op het oog een eenvoudige tekening.
Als je niet weet waar je naar kijkt, zie je het niet echt.
De tekening heet Piëta.
En is gemaakt door een overlevende van een nazi-werkkamp Mikhaelowka waarin de Duitsers in 1941 in de Oekraïne joden zich letterlijk kapot lieten werken.
Een van die Joodse gevangenen in Mikhaelowka is Selma Meerbaum-Eisinger , een jonge dichteres.
Haar 57 gedichten zijn bewaard gebleven omdat ze uit het werkkamp gesmokkeld zijn nadat zij daar overleed aan tyfus in december 1942.
Selma was niet de enige kunstenaar die in dit verschrikkelijke oord schoonheid wist te zien, voelen en horen.
Ook de Roemeense schrijver en kunstenaar Arnold Daghani zat in Mikhaelowka.
Hij wist in 1943 te ontsnappen en nam daarbij het dagboek mee dat hij bij had gehouden in het werkkamp.
In zijn kronieken staat die tekening.
Hij heet Piëta, en ook: De Dood van Selma Meerbaum-Eisinger.
Het laat in een aantal potloodstreken de verschrikking zien van het werkkamp.
In een simpele schets zien we hoe het lichaam van de gestorven dichteres vanaf haar doodsbed naar de vloer wordt getild.
Links en rechts kijken medegevangenen toe, waarschijnlijk waren de meesten zelf op sterven na dood.
Uit deze tekening spreekt een onuitsprekelijk droefenis.
En in deze schets zie je van heel dichtbij de gruwel, het verdriet en de wanhoop van hetgeen gebeurde in Duitse vernietigingskampen in Europa in de Tweede Wereldoorlog.
Meer nog dan zwart-wit foto's uit bijvoorbeeld Auschwitz, die ons al meer dan een halve eeuw de schokkende werkelijkheid van toen tonen, is juist deze tekening een peilloze val in een onbeschrijfelijke hel.
Aristoteles zei het al: Het doel van de kunst is niet het uiterlijk van dingen weer te geven, maar het innerlijk... dat is de echte werkelijkheid.
Reacties
Een reactie posten